Al op zijn negentiende begint Leon Sanders bij de Koninklijke Marechaussee, als beveiligingsmedewerker bij het Koninklijk Huis. Tot begin 2020 werkt hij altijd in de operatie, waarbij verschillende taakvelden van de Marechaussee de revue passeerden: politiedienst, grensbewaking, militaire politiezorg en mobiel toezicht veiligheid. Ook is hij enkele malen uitgezonden geweest, naar Zuid-Soedan en Jordanië.
Veiligheid is altijd een rode draad geweest in zijn werkzaamheden. In 2020 besluit Sanders om van 'buiten' naar 'binnen' te gaan en zich via de opleiding Hogere Veiligheidskunde (HVK) nog meer toe te spitsen op veiligheid.
Tijdens de opleiding wordt Sanders aangenomen als Specialist Veiligheid, Kwaliteit, Arbo en Milieu. "Sinds die tijd ben ik veiligheidskundige, met name op Schiphol. Daar heb ik een aantal brigades onder me: grensbewaking, vreemdelingenzaken, politiedienst en het Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten (ECID). Risicovolle afdelingen, waar veel mensen werken en fouten daardoor constant op de loer liggen."
Contact met werkvloer belangrijk
Bij de Koninklijke Marechaussee op Schiphol, een grote organisatie, denk je al snel aan een groot arboteam. Er zijn ook zeker veel mensen die zich bezighouden met de gezondheid en veiligheid van medewerkers en derden. Toch is Sanders slechts één van de weinige veiligheidskundigen. Hij is in zijn dagelijkse werkende leven vaak aan het balanceren tussen onderzoeken, plannen, communiceren, registreren en adviseren. En dat zonder het contact met de werkvloer te verliezen.
"We hebben eigenlijk te weinig mensen. Dus ik bezoek zelf ook vaak de brigades (afdelingen, red.) om contact te houden met de medewerkers. Ik werk op de Máximakazerne in Badhoevedorp, letterlijk naast Schiphol. Toch plan ik 'naar de luchthaven' echt in mijn agenda in. In contact blijven met de werkvloer vind ik belangrijk. Want als je direct contact hebt met de mensen, zullen ze veel makkelijker dingen met je delen. En dan ben je ook beter op de hoogte van de risico's die er op dat moment spelen. Zo blijf je proactief naar de situatie kijken. Dat vind ik essentieel voor een veiligheidskundige."
Sanders plant deze bezoeken wel in zijn eigen agenda, maar niet altijd met de mensen op de werkvloer. "Afspraken maken binnen de operatie is complex. Want op het ene moment is het rustig en het volgende moment kan het ineens hectisch zijn." Afspraken met commandanten, kantoormedewerkers of teamleiders plant hij wel in. Na deze bezoeken maakt hij dan vaak nog een rondje langs de collega's op de werkvloer.
"Het is mooi om te zien welke dynamiek er heerst en welke risico’s dat mogelijk met zich meebrengt. Ik ga dan bijvoorbeeld langs bij de doorlaatposten waar ze grenscontroles uitvoeren. Of bij het bureau van de Marechaussee op Schiphol Plaza. Ik observeer, maar ga vooral in gesprek met de medewerkers."
Operationele ervaring handig bij RI&E
De afdelingen oftewel de brigades die Sanders onder zich heeft zijn divers, maar hebben allemaal met "behoorlijk wat risico's" te maken. "Er is de grensbewaking met de paspoortcontroles en vreemdelingen, de politiedienst die met verdachten werkt, de rechercheteams die onderzoek doen. En dan is er het ECID, dat strafrechtelijke zaken moet afhandelen over vervalsingen van reisdocumenten en mensensmokkel."
Een onderdeel van het werk van Sanders is natuurlijk de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Daar komt zijn operationele ervaring vanuit de uitvoerende dienst goed van pas. "We houden interviews met de mensen van alle afdelingen om de RI&E uit te voeren. En we kijken op de werkvloer hoe medewerkers hun werkzaamheden verrichten. Door mijn eigen ervaring op de werkvloer kan ik me veel sneller een beeld vormen, terwijl collega's zonder operationele ervaring weer hele andere inzichten hebben. Een hele belangrijke combinatie. De meldingen van voorvallen door collega's zijn uiteraard ook onderdeel van de RI&E."
Het is eveneens aan Sanders om ervoor te zorgen dat de ISO-certificeringen 45001 en 14001 ingebed blijven in de bedrijfsvoering. "Dat doe ik samen met de commandanten en bedrijfsbureaus van de brigades. En ja, dat is best een klus, want die afdelingen 'doen het er vaak bij'. Zij hebben natuurlijk heel veel operationele uitdagingen en die gaan altijd voor. De locatiedossiers zijn redelijk op orde. Maar het vraagt inspanning om ervoor te zorgen dat de brigades het plan van aanpak dat uit de RI&E's voortkomt, zelf dragen en waar nodig aanvullen."
Risico's rond wapens en munitie
Er zijn natuurlijk veel mogelijke veiligheidsrisico's binnen de militaire organisatie, zoals wapens en munitie. Sanders: "Er komen wel eens meldingen binnen over ongewilde schoten met vuurwapens. Wapens zijn ons gereedschap om onze werkzaamheden veilig te kunnen uitvoeren. Maar er gaat tijdens het laden en ontladen voor of na een dienst weleens ongewild een schot af. Gelukkig kom dit niet vaak voor."
Medewerkers leren tijdens de opleiding hoe ze veilig met hun wapens moeten omgaan. "We hebben ontlaadbakken die in cabines staan. Daar gaan de mensen één voor één naar binnen, met gehoorbescherming op. Daarbinnen verrichten ze de handelingen die ze geleerd hebben en die ook in de voorschriften staan. Desondanks gaat het toch weleens mis."
Door de snelle maatschappelijke ontwikkelingen heeft de Marechaussee tijdens het uitvoeren van haar taken regelmatig met capaciteitsproblemen te maken. "Als er bij een ondersteunende afdeling niet genoeg mensen aanwezig zijn, kan dat gevolgen hebben voor een andere afdeling. Zij kunnen dan de opgedragen taak lastiger uitvoeren, wat extra risico's kan opleveren. Als veiligheidskundigen letten we natuurlijk scherp op deze mogelijke organisatorische risico's, zodat we ze kunnen voorkomen of verkleinen.
Zorgen voor gedragen adviezen
Een andere uitdaging die Sanders noemt en die veel arboprofessionals zullen herkennen: "Ervoor zorgen dat de afdelingen je adviezen ook daadwerkelijk overnemen." Waar je daarvoor in het bedrijfsleven bij de managers moet zijn, zijn dat bij de Marechaussee de commandanten. Wat vooral creativiteit vergt, is dat de maatregelen die voortkomen uit de adviezen, "niet bijten met de operatie en gedragen worden door de commandanten."
"Daarvoor moet je de commandanten goed in stelling brengen. De ene commandant ziet dat een aangescherpte veiligheid zijn bedrijfsvoering kan helpen. Terwijl de andere commandant denkt aan de operatie die moet blijven doorgaan. Daarover ga ik in gesprek en zo probeer ik een kentering teweeg te brengen."
Samenwerking met Schiphol Groep
Een leuke uitdaging in zijn werkzaamheden vindt Sanders het speelveld tussen Schiphol Groep en de Marechaussee: "Er is bijvoorbeeld een aantal infrastructurele problemen die ik heb geconstateerd, waaronder klimatologische problemen. Om dit beter inzichtelijk te maken voor de Schiphol Groep heb ik een rondgang georganiseerd voor de afdeling Health, Safety & Environment (HSE) van Schiphol, samen met een aantal afdelingen van ons, inclusief de commandanten. Dat was mooi."
"Deze twee organisaties dichter bij elkaar brengen maakt bepaalde problemen beter inzichtelijk. Dat iedereen inziet: werken aan veiligheid is werken aan een geoliede operatie. En dat is wat iedereen wil: dat alles op Schiphol zo snel mogelijk en zo veilig mogelijk verloopt. Het resultaat van deze rondgang is dat de verschillende spelers elkaar beter weten te vinden en ze meer inzicht hebben gekregen in elkaars werkzaamheden. Dat vergemakkelijkt de communicatie en biedt weer mogelijkheden voor snellere oplossingen."
Ook voor de organisatie van de BHV is een goede samenwerking nodig. "Iedere organisatie op Schiphol is verantwoordelijk voor zijn eigen deel van de BHV-organisatie. Wij borgen onze BHV met ons kantoorpersoneel. Want medewerkers die bijvoorbeeld de grensbewakingstaak uitvoeren, kunnen daar geen deel van uitmaken. Als politieorganisatie hebben we andere taken bij calamiteiten op een luchthaven. Daarnaast hebben we een zorgplicht voor de mensen die in onze ophoudruimtes zitten. En dan zijn er de reizigers nog, natuurlijk. Het is dus echt een enorme puzzel."
Afstand houden en ontwikkelingskansen
Of het nu gaat om organisatorische uitdagingen of adviezen die op de plank belanden, Sanders ziet overal kansen om te groeien. Hij zet met veel enthousiasme zijn tanden in elke uitdaging die op zijn pad komt. Met inmiddels bijna 3 jaar ervaring als HVK'er ziet hij dat hij gegroeid is in zijn functie.
"In het begin trok ik het me heel erg aan als er niet snel genoeg iets gedaan werd aan situaties die ik had aangekaart. Dat frustreerde me soms. Gelukkig heb ik snel geleerd om wat afstand te nemen: 'Ik heb het ter sprake gebracht, ik heb advies gegeven, het is vastgelegd en nu laat ik het los.' Maar ik zal me altijd blijven inzetten voor waar ik voor sta. Het gaat mij niet gebeuren dat ik hier onverschillig in word. Ik zal blijven zorgen voor een veilige werkomgeving – voor mijn collega's en met mijn collega's."
"Ook zou ik wel willen dat er bij de Marechaussee een certificering zou zijn op het gebied van de safety culture ladder. Ik denk namelijk dat je binnen de organisatie daadwerkelijk verbeteringen kunt bewerkstelligen met de veiligheidsladder. Maar om de veiligheidscultuur actief te verhogen moet je er wel met zijn allen aan gaan staan. Dat begint bij de leiding, zodat die het kan uitdragen naar de werkvloer. Zo kun je, samen, veiligheid een verantwoordelijkheid maken van alle medewerkers."
