Rol OR bij sociaal plan

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

1. De adviesrecht opstelling
Veel ondernemingsraden volstaan met het antwoord aan de directie dat niet eerder (positief) wordt geadviseerd dan met de vakbonden een sociaal plan is afgesloten. De OR neemt een afwachtende houding aan, concentreert zich op de adviesaanvraag en de inhoud van de voorgestelde reorganisatie. De ondernemer redeneert wellicht ook zo. In praktijk staat er in een adviesaanvraag over het opvangen van de sociale gevolgen vaak dan maar één zin: ‘Met de vakbonden zal een sociaal plan worden afgesloten’. In zo’n situatie is sprake van een duidelijke taakverdeling: de OR doet het adviestraject en de vakbonden sluiten het sociaal plan af. Bij deze zogenoemde ‘adviesrechtopstelling’ hanteren, zowel de OR als de vakbonden, een aanpak waarbij de taken scherp worden verdeeld.

2. De zijlijn opstelling
Artikel 25, lid 3 kan ook anders gelezen worden. De ondernemingsraad kan zich in sterkere mate zelf met het opvangen van de gevolgen van een reorganisatie voor werknemers bezig houden. Wat kunnen hierbij mogelijkheden voor een ondernemingsraad zijn?

De OR kan vaker met de vakbondsbestuurders en de directie communiceren over de voortgang van het sociaal plan. Een goede manier om de communicatie op gang te brengen is het uitnodigen van de vakbondsbestuurders in de OR-vergadering. De vakbondsbestuurders doen verslag van de stand van zaken, de vorderingen en dat wat mee of tegen zit. Later wordt het concept-sociaal plan toegelicht. Daarnaast kan de OR in de overlegvergadering aan de directie vragen stellen over de voortgang van het sociaal plan. Dit kan de ‘zijlijnopstelling’ worden genoemd. De OR doet meer mee dan bij de “adviesrechtopstelling” maar staat wel aan de zijlijn van het ‘speelveld’.

3. De actieve opstelling
Een stap verder gaat de ondernemingsraad die zich ook actiever met de inhoud van het sociaal plan wil bezighouden. Naast de communicatie met de vakbonden en de directie over het sociaal plan onderneemt de OR ook zelfstandig activiteiten.

De OR kan zich inhoudelijk in de regelingen van een sociaal plan verdiepen en mogelijk het onderwerp sociaal plan in een OR-cursus aan de orde laten komen. Voorlichting door deskundigen kan daarbij een rol spelen. De OR kan ook in de slag met de achterban gaan, bijvoorbeeld door een bijeenkomst met de getroffen werknemers te organiseren. De ondernemingsraad zou aan hen kunnen vragen met welk type regelingen zij het meest zijn geholpen. En, wat werkgelegenheid betreft, vragen of de achterban handvatten kan geven over interne herplaatsing en andere mogelijkheden.

Na de onderhandelingen tussen werkgever en de vakbonden kan de ondernemignsraad de vakbondsbestuurders vragen wat op desbetreffende onderwerpen is binnengehaald en wat er nog te doen staat. En welke rol de ondernemingsraad kan spelen om een en ander goed af te ronden.