Een gecombineerde tender van het Rijksvastgoedbedrijf, Rijkswaterstaat en Havenbedrijf Rotterdam heeft de partij opgeleverd die het zonnepark op de Slufter in Rotterdam gaat realiseren. Met een jaaropbrengst van 87.000 megawattuur (MWh) wordt het veruit het grootste drijvende zonnepark van Europa.

DevCap, Solinoor en het Duitse Enerparc gaan het park bouwen en dertig jaar lang voor eigen risico exploiteren. Ze richten daartoe het consortium Sun Float Power op. De financial close volgt begin volgend jaar. Tot die tijd moeten de bedrijven nog heel wat details uitwerken en sommetjes maken: van de positie van de drijvers, de manier van verankering, het type panelen, de onderhoudscycli en de manier waarop de stroom aan wal komt. De definitieve ontwerpbesluiten over dit soort zaken moeten volgens Willem Stitselaar van DevCap allemaal nog worden genomen.

Doorslaggevend voor de keuze van het consortium rond investeerder DevCap en Solinoor was, volgens projectmanager Koen van Gelderen van het Havenbedrijf, dat zij goed rekening houden met de primaire functie van de Slufter: die van baggerspeciedepot. “Sun Float Power stelt zich in haar voorstel op als goede buur en garandeert de optimale samenwerking met de exploitant van het depot.”

Het 250 hectare grote bassin in het westen van de Rotterdamse haven is veertig jaar geleden aangelegd om verontreinigde baggerspecie en slib uit het hele land veilig op te slaan. Het lag toen nog op het uiterste puntje van de eerste Maasvlakte. Toen die twaalf jaar terug werd uitgebreid, kwam de Slufter meer ingebed te liggen tussen de havenactiviteiten en overslagterminals. Al blijft het een uithoek van het land en een merkwaardige plek waarvan veel mensen het bestaan niet kennen.

Stijgend peil

Omdat rivieren en havenbekkens de laatste jaren schoner werden en er ook elders speciedepots werden ingericht, ging het vullen van de Slufter langzamer dan oorspronkelijk gedacht. Hij is volgens Van Gelderen nu voor zo’n 60 procent gevuld. Het niveau van de specie bevindt zich ruim 10 meter boven NAP. Dat is inclusief een paar meter water bovenop die als afsluiting fungeert. De kruin van de ringdrijk rondom het depot bevindt zich op +24 NAP, zodat er nog behoorlijk wat ruimte over is. De prognose is nu dat de Slufter over dertig jaar nog altijd niet vol is. Dan loopt de concessieperiode van Sun Float af.

Dat geeft volgens Stitselaar meteen een van de belangrijkste factoren aan waar Sun Float rekening mee moet houden: het gestaag stijgende peil waarop de zonnepanelen drijven. Gelukkig heeft partner Solinoor al jaren ervaring met de exploitatie van drijvende zonneparken, waaronder een groot park in de uiterwaarden bij Ochten. Daar kan het waterniveau in de loop van een jaar behoorlijk variëren, al is dat bij lange na niet de 15 meter van de Slufter. Zo’n beetje elk onderdeel van het park moet voorbereid zijn op die stijging.

Havenbedrijf Rotterdam adviseert Sun Float Power om een strook water van 200 meter aan de binnenkant van de ringdijk vrij te houden. De rest mag benut worden voor het zonne-eiland. Op die manier heeft de beheerder van het depot, momenteel is dat Boskalis, voldoende ruimte om zijn werkzaamheden uit te voeren.

Ringleiding

Deze werkzaamheden bestaan uit het dumpen van specie vanuit speciale vrachtwagens vanaf een loskade. Maar er loopt ook een ringleiding om het depot, waarmee het verontreinigde slib kan worden gesproeid. De beunschepen die de specie aanvoeren, kunnen aankoppelen bij een punt in de Mississippihaven. Door met de panelen voldoende ver uit de oever te blijven, kan Sunfloat voorkomen dat die vervuild raken door slib uit de sproeiers, dat er door de wind op wordt geblazen. Want dan moeten de panelen regelmatig worden schoongemaakt, om niet aan rendement in te boeten. Dat gaat weer ten koste van de exploitatie van het zonnepark.

Een heel gezonde werkomgeving is de Slufter niet: schoonmakers moeten maatregelen treffen en ook chauffeurs die met trucks hun specie afleveren, moeten in hun cabine blijven zitten. Die staat onder overdruk.

_{Tekst gaat verder onder de foto}

Wind en golven

Dat het op de uiterste westpunt van de Rotterdamse haven flink kan stormen, zal voor niemand een verrassing zijn. Toch zien Stitselaar en Van Gelderen daar geen onoverkomelijke problemen. Een praktijkpilot rond 2018 wees uit dat de kans klein is op wervelingen en rukwinden die zonnepanelen losscheuren van hun onderconstructie. Het lijkt er ook niet op dat die situatie sterk verandert naarmate verder het depot voller raakt en het zonnepark hoger komt te liggen.

Hetzelfde geldt min of meer voor golfslag. Daar is inmiddels meer ervaring mee opgedaan – niet alleen tijdens de pilot op de Slufter zelf, maar ook op het Haringvliet en zelfs op volle zee voor de kust van Scheveningen.

De mogelijkheden om het park te verankeren zijn op de Slufter wel beperkt. De waterdichte laag waarmee het depot aan de binnenkant is bekleed mag niet worden beschadigd, weet Van Gelderen. Er mogen dan ook geen palen in de bodem worden geslagen of scheepsankers worden gebruikt. Zware betonnen tegels neerleggen op de bodem zou weer wel kunnen.

Het ziet er nu naar uit dat Sun Float Power kabels gaat spannen van de kruin van de dijk naar het drijvende zonne-eiland. Boven op de kruin van de ringdijk is het namelijk wel toegestaan om ankerpalen te slaan. En met kabels naar die palen kan ook nog eens goed het stijgende peil in het speciedepot worden gevolgd. Zolang zo’n kabelnet maar niet de toegang belemmert voor de dumpers die het vervuilde slib afleveren. Ook moeten vaartuigen voor onderhoud van het depot of het zonnepark ongehinderd hun gang kunnen gaan.

Off-grid oplossingen

De bestemming voor de stroom die wordt opgewekt, is nog zoiets waarover Stitselaar en partners komend jaar knopen moeten doorhakken. Het enige dat vaststaat, is dat er niet op het net van Stedin wordt geleverd. “We zoeken off-grid oplossingen. De 33.000 huishoudens die we met het park in theorie kunnen voeden, moeten niet rekenen op groene Slufterstroom. Daarmee zouden we het elektriciteitsnet alleen maar extra belasten en bijdragen aan congestieproblematiek.”

Er moeten de komende tijd dan ook goede afspraken worden gemaakt met afnemers in de directe omgeving, zoals nieuwe fabrieken die nu in aanbouw zijn op de Maasvlakte. De haventerminals rondom zijn meestal ook flinke stroomverbruikers die kunnen overstappen op groene Slufterstroom.

Verder zien Stitselaar en Van Gelderen mogelijkheden in het leveren van stroom aan schepen die liggen afgemeerd in de haven. Deze worden al steeds vaker op walstroom aangesloten, om te voorkomen dat ze hun motoren of vervuilende aggregaten laten draaien. Vanaf 2030 stelt de EU aansluiting op walstroom verplicht; daartoe moet nog heel wat capaciteit worden geïnstalleerd. Verder moeten er steeds meer laadfaciliteiten komen voor zwaarder vrachtverkeer in de haven. Ook die zouden een dankbare afnemer van Slufterstroom kunnen zijn.

_{Tekst gaat verder onder de foto}

Buffers

Stitselaar en consorten verwachten dat veel van hun afnemers eigen batterijsystemen installeren als buffer. Het is ook niet uitgesloten dat Sun Float zelf batterijen bij het zonnepark plaatst, om verschillen tussen vraag en aanbod te kunnen overbruggen.

“Zeg nou zelf”, besluit Stitselaar: “Dit is toch veel fraaier en logischer dan een zonnepark op een weiland? Dat vind ik echt verspilling van ruimte. Daar moeten we vanaf. Wat is er mooier dan de nationale afvoerput in te zetten voor het opwekken van groene energie?”