Een zoektocht naar de medezeggenschapsgraal – deel 5
Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?
<P>Wij zijn op een punt gekomen dat het nodig is om eerst principes te zoeken en formuleren. In deze open brief een aanzet tot het formuleren van zulke principes: <OL> <LI>Recht op participatie. Het participatieprincipe sluit aan op wensen van werknemers invloed te kunnen uitoefenen op de directe werksituatie, de arbeidsvoorwaarden en arbeidstijden. Een recht op participatie kan niet zonder een plicht verantwoordelijkheid te nemen en de bereidheid verantwoording af te leggen. Met ontwikkelingen zoals flexibilisering en individualisering neemt de behoefte aan deelname in de besluiten waarvan men de directe gevolgen ondervindt, toe. Een participatierecht zou moeten gelden voor alle betrokken medewerkers (uitzendkrachten, pay-roll-werkers, freelancers, gedetacheerden en ZZP’ers). De overheid dient normerend te zijn. Het inbedden van de or in het algemene participatierecht zal positieve gevolgen hebben in de relatie tussen ondernemingsraad en achterban. <LI>Redelijke afweging van belangen. Een redelijke belangenafweging is een middel om te komen tot een rechtvaardigheidsbeleving. De lasten en lusten moeten op een billijke wijze verdeeld zijn. De wetgever moet redelijkheidsnormen vastleggen. Wij denken dan aan de aanwezigheid van een redelijk overleg, het bestaan van wederkerigheid, een rechtvaardige verdeling van middelen en de gelijktijdige zorg voor ‘achterblijvers’, een zekere gematigdheid in het toe-eigenen van middelen en de aanwezigheid van een correctiemacht. <LI>Inbedding in behoorlijk bestuur. De aandacht voor de beginselen van behoorlijk bestuur (corporate governance) is gegroeid. Werknemers (-vertegenwoordigers) dienen zich ook te houden aan die regels van behoorlijk ondernemingsbestuur. Ook zij moeten de standpunten baseren op een behoorlijke afweging van betrokken belangen en de besluiten aan achterban en andere belanghebbenden kunnen toelichten en verklaren. En zich regelmatig verantwoorden over de wijze van het gebruik van eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden. De achterban moet kunnen beschikken over correctiemogelijkheden. <LI>Innovatie van binnenuit. De interne arbeidsverhoudingen en de medewerkerparticipatie moeten de innovatiemogelijkheden bevorderen. Daar staat tegenover dat de medewerkers ook aangesproken mogen worden op hun bijdragen aan de continuïteit van de onderneming en aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. </OL></P><P>Wij zijn ons ervan bewust dat onze grondbeginselen vooral zijn gebaseerd op eigen ervaringen en algemene inzichten. Maar ze zijn voldoende om aan te geven dat het vanuit principes herdenken van de medezeggenschap, in plaats vanuit wetten en regels, kan bijdragen aan effectievere medezeggenschapsvormen. </P>
